Oefenen, oefenen, oefenen…

 

Op maandag 19 juni organiseerde de Museumvereniging samen met de RCE en de Reinwardt Academie de workshopdag ‘CHV en BHV voor elkaar’. Het was vooral een doe-dag. Deelnemers gingen tijdens workshops zelf aan de slag met het onderwerp CHV (en een klein beetje BHV) waarin vooral het belang van oefenen werd uitgelicht.

Als het goed is hebben alle musea een BHV-plan, dit is immers verplicht. Een CHV-plan daarentegen is niet verplicht, en ontbreekt daardoor bij veel musea. Soms hebben musea wel een (uitgebreid) plan, maar wordt er nooit mee geoefend. De rode draad van deze dag was het belang van oefenen.
Oefenen is belangrijk. Daarmee kun je het CHV-plan aan de praktijk toetsen; loopt het in de realiteit wel zoals je het op papier bedacht had? Of moet er iets worden aangepast? Een andere belangrijke reden van oefenen is dat medewerkers weten hoe ze moeten handelen wanneer zich een incident of calamiteit voordoet. Hoe meer er geoefend wordt, hoe beter mensen in staat zijn om adequaat te reageren.
Tijdens deze dag volgden de deelnemers een drietal workshops. De eerste die ik volgde was een table-top oefening van Bij een table-top oefening word een plattegrond op tafel gelegd en worden poppetjes of kaartjes ingezet die personen of gebeurtenissen representeren. In dit geval werden er kaartjes gebruikt die bezoekers voorstelden, en kaartjes waarop een calamiteit stond afgebeeld (brand, etc.). De kaartjes werden volgens een bepaald scenario op de plattegrond gelegd, waarna de deelnemers hiermee konden schuiven. Een table-top oefening werkt goed om een scenario te kunnen visualiseren en na te spelen, zonder dat je daadwerkelijk een grootschalige oefening op locatie hoeft te organiseren.

table-top

Table-top oefening museum

Bij de tweede workshop werden deelnemers uitgedaagd om zelf aan de hand van een vragenlijstje (in de trant van wie-wat-waar) een scenario te bedenken. Hiervoor kregen we slechts 5 minuten de tijd. Dat lijkt kort, maar toch kom je zo snel op heel originele ideeën. Deze scenario’s kun je vervolgens bij een oefening gebruiken.
De laatste workshop, gegeven door Margriet Oomens van de Reinwardt Academie, was geconcentreerd rondom een stel (kapotte) plastic bekertjes op de grond, met daar bovenop een teddybeer. Dit scenario was gebaseerd op een voorval uit 2010 in museum Boijmans van Beuningen, waarbij een bezoeker onwel werd en middenin een kunstwerk viel. De deelnemers kregen de rollen toegewezen van BHV’er, CHV ‘er, CHV-coördinator en BHV-coördinator. Gelukkig weten we allemaal dat in het geval van een incident of calamiteit, de veiligheid van mensen voorop staat. Door dit daadwerkelijk na te spelen, werd duidelijk waar CHV en BHV elkaar ‘bijten’ wat de veiligheid van de collectie betreft. Als de bezoeker zich gaat bewegen, kan er meer schade ontstaan aan het kunstwerk. Maar kun je het wel maken om te vragen of meneer/mevrouw nog even zou willen blijven liggen?

vazen

Bezoeker wordt onwel en valt in een kunstwerk

Deze workshops waren goede voorbeelden van hoe je kort en snel een CHV-oefening kan doen en hoe je aan originele scenario’s komt. Oefenen kan zelfs met een kop koffie in de pauze, bij wijze van spreken. Daarnaast is het natuurlijk goed om ook eens, of vaker, een grote oefening te doen, waarin je het CHV-plan toetst aan de praktijk. Dit vereist wat meer tijd en organisatie, maar het kan wel erg veel opleveren.

Handige informatie bij het opstellen van een CHV-plan is onder andere te vinden op veilig-erfgoed.nl.

Lees verder

Advertenties

Grafstenen schrobben

Maandag 5 oktober was beeldenrestaurator Nicolas Verhulst op Kasteel Amerongen om een workshop te geven aan de behoudsmedewerkers en vrijwilligers. Marieke en ik mochten erbij zijn. Ik dacht dat het slechts een paar uurtjes zou duren, maar Nicolas blijkt genoeg stof te hebben voor de hele dag!

In vogelvlucht (hoewel best wel uitgebreid) neemt Nicolas ons mee in zijn verhaal over het ontstaan van verschillende gesteenten, de delving en de bewerking ervan. Ik heb nooit geweten dat zandsteen (ontstaan uit zandkorreltjes die onder gigantische druk zijn samengepakt), onder invloed van grote hitte uit het binnenste van de aarde, kan vervormen tot die andere steensoort met die mooie gekleurde aders: marmer.

Bewustwording en documentatie zijn belangrijk!

Bewustwording en documentatie zijn belangrijk!

Na deze interessante achtergrondinformatie nemen we kennis van de verschillende schadefactoren die op steen van toepassing zijn. Je kan hier, net als bij andere materialen, onderscheid maken tussen verschillende schadefactoren zoals mechanische (fysische), biologische, chemische en klimatologische schades.

Verweringsfactoren

Verweringsoorzaken

Als een beeld door een klap bijvoorbeeld een arm verliest, en deze moet worden gerestaureerd, schakel je het best de hulp in van een beeldenrestaurator. Maar als je beeld bedekt wordt door korstmossen of algen, kun je daar als behoudsmedewerker of vrijwilliger zelf iets aan doen. Om dit te ondervinden trokken we, gewapend met twee grote plantenspuiten, (tanden)borstels, en satéprikkers de tuin in.
Verscholen in een hoekje van de tuin ligt de (huis)dierenbegraafplaats van Kasteel Amerongen. Hier rusten Hector, Miki en andere geliefde huisdieren van de oorspronkelijke bewoners van het kasteel. De grafstenen zijn zo’n honderd jaar oud en de tijd en het weer hebben zijn sporen nagelaten. Eén steen is gewoonweg door midden gebroken, maar de anderen zijn vooral bedekt door dode (zwarte) en levende (groene) korstmossen. Het is de bedoeling dat we deze laatste te lijf gaan.
In de plantenspuiten zit een oplossing met een QUAT-biocide dat de korstmossen zal doden. Als we het op de stenen sprayen, kunnen we een deel van het vuil al wegschrobben met een harde borstel. De groene korstmosjes laten zich gemakkelijk verwijderen met een satéprikker, die ook handig blijkt te zijn voor het uitkrabben van de gebeitelde letters.

Het (voorlopige) resultaat

Het (voorlopige) resultaat

Deze grafstenen (en de meeste beelden) kunnen best een enigszins grove schoonmaakbeurt gebruiken. Maar bij de mooie achttiende-eeuwse zandstenen Diana bijvoorbeeld ga je iets voorzichtiger te werk. Als je een beeld schoonmaakt, begin je niet wild te poetsen op een willekeurig stukje. Het is belangrijk om eerst na te denken over welk resultaat je precies wilt bereiken. Soms wil je niet dat het er splinternieuw uit komt te zien. En het kan gebeuren dat sommige delen van het beeld makkelijker te reinigen zijn dan andere delen. Omdat je geen storende plekken wilt hebben in je eindresultaat moet je hier ook rekening mee houden.
Het is de bedoeling dat vrijwilligers met deze nieuw verworven vaardigheden aan de slag gaan met de beelden en grafzerken van Amerongen. Ik ben benieuwd wat over pakweg een jaar het effect hiervan zal zijn!

Door weersinvloeden is de linkerkant van het beeld geërodeerd, terwijl de rechterzijde behoorlijk gaaf is gebleven.

Door weersinvloeden is de linkerkant van het beeld geërodeerd, terwijl de rechterzijde behoorlijk gaaf is gebleven.