Housekeeping met vrijwilligers

Wim Hoeben, hoofd beheer en behoud van het Rijksmuseum, leidde de Volkskrant rond door het depot in Lelystad: http://www.volkskrant.nl/depot

Hoeben verwoordt treffend wat hem aantrekt in het werk van een behoudsmedewerker: “Wat het werken in een depot leuk maakt, is dat je aan de spullen mag zitten. En voor mij ook het besef dat je een tijdlang verantwoordelijkheid draagt voor iets wat je vervolgens doorgeeft aan een volgende generatie.”
Zo voelt het voor mij ook vaak als ik fysiek met de objecten bezig ben. Bijvoorbeeld bij een conditiecontrole of bij het verzorgen van een deelcollectie. Maar ook bij het stoffen tijdens een housekeeping-ronde.
Bij kasteel Amerongen wordt housekeeping gedaan door vaste medewerkers en stagiairs, maar bij kasteel de Haar wordt gewerkt met de collectiebeheervrijwilligers. Reguliere schoonmakers zorgen ervoor (wel volgens instructies) dat de route van de rondleiding er presentabel uitziet. Eén keer per maand gaat de groep vrijwilligers onder leiding van de collectiebeheerder aan de slag in een aantal ruimtes die op dat moment aan de beurt zijn om grondig schoongemaakt te worden.
Vorige maand gingen we onder andere aan de slag in de zogenaamde ‘Cuypers-kamer’. Een knusse, prettige L-vormige kamer, met gewelfd plafond en meubels met veel typische Cuypers-ornamenten.
De kamer had een behandeling tegen motten ondergaan en de mottenuitwerpselen moesten worden verwijderd. Verder moest alles worden onstoft en nagekeken. De kamer werd ingedeeld in hoeken waar steeds een tweetal vrijwilligers aan het werk ging. In het midden stond een werktafel waar twee mensen zich ontfermden over de schilderijen en andere draagbare objecten. Bij het terughangen werden meteen de ophangsystemen van de schilderijen gecontroleerd.
Als je zo dicht op de spullen zit en het stof van iedere zitting en ieder ornament verwijdert, zie je ontzettend veel details. Het voelen van het materiaal, zij het met handschoenen, blijft toch wel speciaal omdat je je er steeds van bewust bent iets bijzonders in handen te hebben.
Het was zeker weer leuk om aan de spullen te zitten! Als we goed voor de objecten blijven zorgen, kan het stokje op zijn tijd worden doorgegeven aan de volgende generatie die verantwoordelijkheid zal dragen voor de conservering van de objecten.

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

 

Advertenties

Op werkbezoek

Vrijdag de 15e was ik uitgenodigd om samen met de collectiebeheerder van Kasteel de Haar mee te gaan naar Kasteel Duivenvoorde in Voorschoten. Daar zou oud-collectiebeheerder van de Haar en huidig collectiebeheerder van Duivenvoorde, Arrianne Zeijlemaker, ons een kijkje geven in de housekeeping-praktijken op het kasteel. Behalve dat het leuk was om Arrianne weer eens te zien, was ik ook benieuwd naar haar ervaringen met housekeeping op Duivenvoorde.

IMG_20160115_144229765_HDR

Kasteel Duivenvoorde, Voorschoten

Naast dat een collectiebeheerder zorgdraagt voor het verminderen van risico’s als brand, water- en lichtschade, het depotbeheer etc., is de collectiebeheerder ook verantwoordelijk voor het schoonmaken van de collectie, die in het geval van landhuizen en kastelen bestaat uit het interieur van het huis.
De collectie is als een open vitrine waar dagelijks groepen mensen (rondleidingen) doorheen trekken, dus stof is alom aanwezig. Houten trapleuningen worden met de handen vastgegrepen, en als de gids even niet kijkt, worden de koperen pannen aangeraakt. De handen van mensen laten zuren en vetten achter die een aanslag vormen op objecten. Door de vele kieren van een huis komen schadelijke en onschadelijke insecten binnen. Pissebedden zijn bijvoorbeeld niet direct schadelijk voor de collectie, maar vormen als ze doodgaan weer voeding voor andere insecten.
Het schoonhouden van de collectie is daarom erg belangrijk en dit is waar housekeeping bij komt kijken. Housekeeping, of eigenlijk good housekeeping is een onderdeel van collectiebeheer in historische interieurs. Het omvat een deel schoonmaakwerk, maar het is niet zomaar ‘het doen van het huishouden’. Alles moet namelijk op een verantwoorde manier gebeuren. Zo dragen de housekeepers voor het hanteren van de meeste objecten speciale handschoenen van nitril, en werken ze met specifieke gereedschappen en schoonmaakmiddelen die geen schadelijke residuen achterlaten. Ook zijn housekeepers op de hoogte van de juiste objecthantering en hebben ze een signaleringsfunctie (bijvoorbeeld voor opvallende veranderingen zoals schades, vochtplekken of boormeel op een meubelstuk).

IMG_20160115_124843578

In de servieskast staan de objecten stuk voor stuk op een stukje op maat geknipt foam

Op Duivenvoorde wordt de housekeeping uitgevoerd door een team goed ingewerkte vrijwilligers, onder begeleiding van de collectiebeheerder. Zij werken aan de hand van een jaarplanning en een lijst met werkzaamheden per ruimte, die kunnen worden afgetekend als de werkzaamheden klaar zijn.
Voor het maken van een planning en takenlijst, is het belangrijk om eerst in kaart te brengen wat door schoonmakers gedaan kan worden, wat je de vrijwilligers kan laten uitvoeren, en waar de bevoegdheden van vrijwilligers ophouden. Verder is van belang om te weten wat dagelijkse taken zijn, en welke taken zich periodiek herhalen. Je moet ook bedenken hoe vaak je iets schoonmaakt, en waarom je het doet. Wat doe je voor het zicht (in het oog springende objecten naast de looproute) en wat is noodzakelijk voor het behoud van de collectie?
Deze en meer tips neem ik dankbaar mee naar huis! Voorlopig kan ik hier nog wel even op broeden, want het komt ongetwijfeld de komende tijd nog van pas.

IMG_20160115_124009747

Arrianne Zeijlemaker toont haar afstudeerproject van de Reinwardtacademie: de reorganisatie van de zolderopslag

Lees verder