Oefenen, oefenen, oefenen…

 

Op maandag 19 juni organiseerde de Museumvereniging samen met de RCE en de Reinwardt Academie de workshopdag ‘CHV en BHV voor elkaar’. Het was vooral een doe-dag. Deelnemers gingen tijdens workshops zelf aan de slag met het onderwerp CHV (en een klein beetje BHV) waarin vooral het belang van oefenen werd uitgelicht.

Als het goed is hebben alle musea een BHV-plan, dit is immers verplicht. Een CHV-plan daarentegen is niet verplicht, en ontbreekt daardoor bij veel musea. Soms hebben musea wel een (uitgebreid) plan, maar wordt er nooit mee geoefend. De rode draad van deze dag was het belang van oefenen.
Oefenen is belangrijk. Daarmee kun je het CHV-plan aan de praktijk toetsen; loopt het in de realiteit wel zoals je het op papier bedacht had? Of moet er iets worden aangepast? Een andere belangrijke reden van oefenen is dat medewerkers weten hoe ze moeten handelen wanneer zich een incident of calamiteit voordoet. Hoe meer er geoefend wordt, hoe beter mensen in staat zijn om adequaat te reageren.
Tijdens deze dag volgden de deelnemers een drietal workshops. De eerste die ik volgde was een table-top oefening van Bij een table-top oefening word een plattegrond op tafel gelegd en worden poppetjes of kaartjes ingezet die personen of gebeurtenissen representeren. In dit geval werden er kaartjes gebruikt die bezoekers voorstelden, en kaartjes waarop een calamiteit stond afgebeeld (brand, etc.). De kaartjes werden volgens een bepaald scenario op de plattegrond gelegd, waarna de deelnemers hiermee konden schuiven. Een table-top oefening werkt goed om een scenario te kunnen visualiseren en na te spelen, zonder dat je daadwerkelijk een grootschalige oefening op locatie hoeft te organiseren.

table-top

Table-top oefening museum

Bij de tweede workshop werden deelnemers uitgedaagd om zelf aan de hand van een vragenlijstje (in de trant van wie-wat-waar) een scenario te bedenken. Hiervoor kregen we slechts 5 minuten de tijd. Dat lijkt kort, maar toch kom je zo snel op heel originele ideeën. Deze scenario’s kun je vervolgens bij een oefening gebruiken.
De laatste workshop, gegeven door Margriet Oomens van de Reinwardt Academie, was geconcentreerd rondom een stel (kapotte) plastic bekertjes op de grond, met daar bovenop een teddybeer. Dit scenario was gebaseerd op een voorval uit 2010 in museum Boijmans van Beuningen, waarbij een bezoeker onwel werd en middenin een kunstwerk viel. De deelnemers kregen de rollen toegewezen van BHV’er, CHV ‘er, CHV-coördinator en BHV-coördinator. Gelukkig weten we allemaal dat in het geval van een incident of calamiteit, de veiligheid van mensen voorop staat. Door dit daadwerkelijk na te spelen, werd duidelijk waar CHV en BHV elkaar ‘bijten’ wat de veiligheid van de collectie betreft. Als de bezoeker zich gaat bewegen, kan er meer schade ontstaan aan het kunstwerk. Maar kun je het wel maken om te vragen of meneer/mevrouw nog even zou willen blijven liggen?

vazen

Bezoeker wordt onwel en valt in een kunstwerk

Deze workshops waren goede voorbeelden van hoe je kort en snel een CHV-oefening kan doen en hoe je aan originele scenario’s komt. Oefenen kan zelfs met een kop koffie in de pauze, bij wijze van spreken. Daarnaast is het natuurlijk goed om ook eens, of vaker, een grote oefening te doen, waarin je het CHV-plan toetst aan de praktijk. Dit vereist wat meer tijd en organisatie, maar het kan wel erg veel opleveren.

Handige informatie bij het opstellen van een CHV-plan is onder andere te vinden op veilig-erfgoed.nl.

Lees verder

Advertenties

Op werkbezoek

Vrijdag de 15e was ik uitgenodigd om samen met de collectiebeheerder van Kasteel de Haar mee te gaan naar Kasteel Duivenvoorde in Voorschoten. Daar zou oud-collectiebeheerder van de Haar en huidig collectiebeheerder van Duivenvoorde, Arrianne Zeijlemaker, ons een kijkje geven in de housekeeping-praktijken op het kasteel. Behalve dat het leuk was om Arrianne weer eens te zien, was ik ook benieuwd naar haar ervaringen met housekeeping op Duivenvoorde.

IMG_20160115_144229765_HDR

Kasteel Duivenvoorde, Voorschoten

Naast dat een collectiebeheerder zorgdraagt voor het verminderen van risico’s als brand, water- en lichtschade, het depotbeheer etc., is de collectiebeheerder ook verantwoordelijk voor het schoonmaken van de collectie, die in het geval van landhuizen en kastelen bestaat uit het interieur van het huis.
De collectie is als een open vitrine waar dagelijks groepen mensen (rondleidingen) doorheen trekken, dus stof is alom aanwezig. Houten trapleuningen worden met de handen vastgegrepen, en als de gids even niet kijkt, worden de koperen pannen aangeraakt. De handen van mensen laten zuren en vetten achter die een aanslag vormen op objecten. Door de vele kieren van een huis komen schadelijke en onschadelijke insecten binnen. Pissebedden zijn bijvoorbeeld niet direct schadelijk voor de collectie, maar vormen als ze doodgaan weer voeding voor andere insecten.
Het schoonhouden van de collectie is daarom erg belangrijk en dit is waar housekeeping bij komt kijken. Housekeeping, of eigenlijk good housekeeping is een onderdeel van collectiebeheer in historische interieurs. Het omvat een deel schoonmaakwerk, maar het is niet zomaar ‘het doen van het huishouden’. Alles moet namelijk op een verantwoorde manier gebeuren. Zo dragen de housekeepers voor het hanteren van de meeste objecten speciale handschoenen van nitril, en werken ze met specifieke gereedschappen en schoonmaakmiddelen die geen schadelijke residuen achterlaten. Ook zijn housekeepers op de hoogte van de juiste objecthantering en hebben ze een signaleringsfunctie (bijvoorbeeld voor opvallende veranderingen zoals schades, vochtplekken of boormeel op een meubelstuk).

IMG_20160115_124843578

In de servieskast staan de objecten stuk voor stuk op een stukje op maat geknipt foam

Op Duivenvoorde wordt de housekeeping uitgevoerd door een team goed ingewerkte vrijwilligers, onder begeleiding van de collectiebeheerder. Zij werken aan de hand van een jaarplanning en een lijst met werkzaamheden per ruimte, die kunnen worden afgetekend als de werkzaamheden klaar zijn.
Voor het maken van een planning en takenlijst, is het belangrijk om eerst in kaart te brengen wat door schoonmakers gedaan kan worden, wat je de vrijwilligers kan laten uitvoeren, en waar de bevoegdheden van vrijwilligers ophouden. Verder is van belang om te weten wat dagelijkse taken zijn, en welke taken zich periodiek herhalen. Je moet ook bedenken hoe vaak je iets schoonmaakt, en waarom je het doet. Wat doe je voor het zicht (in het oog springende objecten naast de looproute) en wat is noodzakelijk voor het behoud van de collectie?
Deze en meer tips neem ik dankbaar mee naar huis! Voorlopig kan ik hier nog wel even op broeden, want het komt ongetwijfeld de komende tijd nog van pas.

IMG_20160115_124009747

Arrianne Zeijlemaker toont haar afstudeerproject van de Reinwardtacademie: de reorganisatie van de zolderopslag

Lees verder